Kalça Protezi (Artroplasti) Ameliyatı Sonrası Evde Fizik Tedavi Neden Şarttır?

Total kalça protezi ameliyatı (Total Kalça Artroplastisi), ileri derece kireçlenme (koksartroz) veya ani bir düşmeye bağlı kalça kırığı (femur boyun kırığı) sonrasında, hastanın tekerlekli sandalyeye bağımlı kalmasını önleyen ve yeniden ağrısız yürüyebilmesini sağlayan ortopedinin en başarılı cerrahi işlemlerinden biridir. Ancak, ameliyatın biyomekanik başarısı tek başına hastayı iyileştirmeye yetmez; asıl iş ameliyat sonrası ilk 6 haftalık erken dönemde yapılan güvenli fizik tedavi ve rehabilitasyon süreciyle belirlenir.

Kliniğe Gitmek Yerine Neden Kesinlikle Evde Tedavi Seçilmelidir?

Diz protezinde hastayı en çok zorlayan şey "ağrı" iken, kalça protezinde hastayı ve hekimi en çok korkutan şey Protez Çıkığıdır (Dislokasyon). Kalça ameliyatı sonrası, özellikle ilk 6 haftalık dönemde yeni takılan titanyum protezin kemiğe tam olarak kaynaması ve etrafındaki yumuşak dokunun iyileşmesi beklenir. Bu dönemde hastaların tedavi için bir kliniğe veya hastaneye taşınması muazzam bir risktir.

Neden mi? Çünkü hastayı arabaya bindirip indirme sırasında kalçanın farkında olmadan dar bir açıda fazla bükülmesi, yeni takılan protezin aniden yerinden fırlamasına (çıkmasına) neden olabilir. Bu durum, hastanın acil olarak yeniden ameliyata alınmasını gerektirir. Ayrıca kalabalık hastane ortamı, vücudunda yeni ve büyük bir açık yara (kesi) bulunan hastalar için çok yüksek bir hastane enfeksiyonu riski taşır. Bu iki hayati nedenden dolayı, ilk 6-8 haftalık süreçte tedavinin kesinlikle steril ev ortamında ve sadece uzman bir fizyoterapist kontrolünde yapılması dünya standartlarında kabul gören bir kuraldır.

Evde Fizyoterapi Sürecinde Adım Adım Neler Yapıyoruz?

Fizyoterapistiniz evinize geldiğinde sadece kasları hareket ettirmekle kalmaz, sizi "koruma" altına alır. Evdeki rehabilitasyon planımız şunları içerir:

• Dolaşım ve Solunum Egzersizleri: Ameliyatlı bacakta kan pıhtısı (Derin Ven Trombozu - DVT) oluşmasını ve devasa ödemleri engellemek için aktif ayak bileği pompası ve yatak içi dolaşım egzersizleri.
• Kas Güçlendirme (İzometrik ve Aktif): Kesilen kalça (Gluteal) kaslarını, uyluk ve diz kaslarını yavaş yavaş, eklemi tehlikeye atmadan güçlendirerek hastanın protezi kendi kas gücüyle (iç korse gibi) taşıyacak kuvvete ulaşmasını sağlamak.
• Yasak Hareketlerin ve Ergonominin Eğitimi (En Önemli Aşama): Hastaya; bacak bacak üstüne atmama, bağdaş kurmama, alaturka veya alçak tuvalet kullanmama, uyurken bacak arasına yastık koyma ve kalçayı kesinlikle 90 dereceden fazla bükmeme gibi protezin çıkmasını engelleyecek günlük yaşam "kırmızı çizgilerinin" uygulamalı olarak öğretilmesi.
• Güvenli Yürüme Eğitimi: Walker (yürüteç) ile ayağa kalkış, vücut ağırlığını proteze doğru şekilde aktarma ve merdiven inip çıkma (çıkarken sağlam, inerken ameliyatlı bacak) eğitimleri.