Omuz Çıkığı Sonrası Fizik Tedavi Ne Zaman Başlamalı? Kapsamlı Klinik Rehber

İnsan vücudundaki en hareketli, (360 derece dönebilen) ancak bu mükemmel hareket kabiliyetine bağlı olarak çıkmaya (dislokasyona) ve burkulmaya en yatkın eklem "omuz eklemidir". Halı sahada ters bir düşme, su sporları sırasında ani bir çekme veya basit bir ev kazası sonucu omuzunuz (humerus kemiği başı) yuvasından çıktığında yaşanan o şiddetli acı korkutucudur. Acil serviste hekim tarafından kemik "tık" sesiyle yerine oturtulduktan (redüksiyon) sonra hastalar genellikle derin bir nefes alır ve her şeyin bittiğini sanır. Oysa asıl ve en kritik iyileşme süreci tam da o an başlar.

En Sık Sorulan ve Yanlış Bilinen Soru: Fizik Tedaviye Ne Zaman Başlanmalı?

Toplumda ve bazen kulaktan dolma bilgilerde, çıkık olan bölgenin "aylarca tamamen hareketsiz tutulması gerektiği" yönünde çok tehlikeli, yanlış bir inanış vardır. Oysa omuz eklemi, uzun süre boyun askısında (Velpau bandajında) hareketsiz kalırsa, omuzu saran eklem kapsülü kalınlaşıp yapışır ve Donuk Omuz (Adhesive Capsulitis) adı verilen, omuzun taş gibi kireçlenip tamamen kilitlendiği, tedavisi çok daha zor ve ağrılı bir sendroma dönüşebilir.

Ortopedi hekiminiz omuzu yerine yerleştirdikten sonra, yırtılan bağların ve kapsülün iyileşmesi için genellikle 2 ila 3 haftalık bir kol askısı süreci verilir. Ancak dikkat: Askıdayken bile çevre eklemler (el bileği, parmaklar, dirsek ve boyun kasları) fizyoterapist eşliğinde veya size verilen programla mutlaka çalıştırılmalıdır. Aksi halde tüm kolunuzda kas erimesi (atrofi) başlar. Askı hekim onayıyla tamamen çıktığı gün ise, "hiç vakit kaybetmeden" omuz rehabilitasyonuna (fizik tedaviye) başlanmalıdır.

Marmaris'te Uyguladığımız Çıkık Rehabilitasyon Protokolümüz

İlk kez çıkan bir omuzun, tedavi edilmezse hayat boyu "tekrarlayan çıkıklara" (habitüel dislokasyon) dönüşme riski özellikle genç yaşlarda %70'lerin üzerindedir. Bunu önlemek için kemiği yerinde tutacak olan bağları ve kasları çelik gibi sağlamlaştırmak zorundayız. Kliniğimizde uyguladığımız 3 aşamalı tedavi adımları şunlardır:

• Pendüler (Sarkaç) Egzersizler ve Eklem Açıklığı: Askıdan yeni çıkan kolu hemen yukarı kaldırmaya çalışmak yanlıştır. İlk günlerde eklemi yormadan, hastanın gövdesini öne eğerek "yerçekimi yardımıyla" yaptığı yumuşak salınım hareketleri (Sarkaç egzersizleri) yaptırılır. Bu, donan eklem sıvısını artırır ve kısıtlılığı açar.
• Rotator Manşet (Kılıf) Güçlendirmesi: Omuz kemiğini yuvasında tutan asıl muhafızlar olan 4 ana kas grubunu (Rotator Cuff), önce izometrik (eklemi hareket ettirmeden yapılan sabit kasılma) tekniklerle, daha sonra ise renkli direnç (theraband) lastikleriyle kademeli olarak güçlendiriyoruz.
• Propriyosepsiyon (Denge) ve Nöromotor Eğitimi: Omuz çıktığında, eklemin içindeki "konum algılayıcı" sinirler de yırtılır. Eklemin uzaydaki konumunu algılama yeteneğini (propriyosepsiyonu) duvar egzersizleri ve stabilizasyon toplarıyla beyninize yeniden kodlayarak, omuzunuzun ani bir harekette tekrar çıkmasını (boşa gitmesini) engelliyoruz.